“ล้าง เลือก เลี่ยง” บริโภคผักปลอดสารพิษเพื่อชีวิตปลอดภัย

hen728x90

“ผัก” คือหนึ่งในอาหารหลัก 5 หมู่ ที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย ให้วิตามินและเกลือแร่ที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโต และรักษาสมดุลของร่างกาย มีใยอาหารที่ช่วยเรื่องระบบการย่อยและขับถ่าย โดยเฉพาะ “ผักสด” คนไทยนิยมบริโภคกันมาก แต่ถ้าผักสดนั้นๆ ปนเปื้อนสารเคมี จากที่มีประโยชน์ก็จะกลายเป็นมีโทษต่อร่างกายทันที

ดังนั้นวิถีการบริโภคผักปลอดสารพิษจึงเป็นอีกหนึ่งทางเลือก เช่นการรณรงค์ของแผนงานผักปลอดภัยจากสารพิษ จ.ขอนแก่น โดย ผศ.ดร.สุพัตรา ชาติบัญชาชัย ผู้จัดการแผนฯ ได้ให้สัมภาษณ์ว่า เป้าหมายของแผนฯ ก็คือทำให้เกิดการบริโภคผักที่ปลอดภัยต่อสุขภาพอย่างทั่วถึงในจังหวัดขอนแก่น อาจเป็นการยากเกินไปที่จะให้เป็นผักปลอดสารพิษ จึงมุ่นเน้นไปที่ผักปลอดภัยจากสารพิษ หมายความว่าอาจจะมีสารเคมีบ้างแต่ต้องไม่ทำอันตรายต่อร่างกาย และร่างกายขจัดออกไปได้ เป็นผักที่เหมาะสำหรับการรับประทานไม่ทำให้เกิดโรค

ben728x90


“เป้าหมายคือ ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของเกษตรกรผู้ปลูกผักภายในจังหวัดขอนแก่นให้ใช้วิธีที่ปลอดภัย พื้นที่ต้นแบบในการเปลี่ยนวิธีคิดของเกษตรกร ก็คือที่บ้านหัวนา อ.พล จ.ขอนแก่น จัดแบ่งพื้นที่ให้ครอบครัวละ 10×10 เมตร พื้นที่เล็กใหญ่ไม่สำคัญ สำคัญคือต้องเข้าใจธรรมชาติ เช่น หน้าฝน ปลูกผัก ไม่ได้ก็อย่าฝืน ให้เปลี่ยนมาเลี้ยงลูกอ๊อดเลี้ยงปลาแทน หากเข้าใจธรรมชาติ รู้จักปลูกพืชตามฤดูกาล ช่วงไหนควรปลูกคะน้าก็ปลูก ช่วงไหนควรปลูกผักหว่านก็ปลูก ก็ไม่จำเป็นต้องใช้สารเคมี พืชผักก็ไม่มีปัญหา พึ่งพาตนเองได้แบบพอเพียง แต่ปัญหาที่สำคัญมากๆ อยู่ที่ผู้ประกอบการ เพราะทุกวันนี้ เรามักฝากท้องไว้กับร้านอาหารนอกบ้าน ผู้ประกอบการจึงควรมีจิตสำนึกที่จะดูแลชีวิตของผู้บริโภค ด้วย 3 หลักการคือ ล้าง เลือก และเลี่ยง” ผศ.ดร.สุพัตรา กล่าว

“ล้าง” หมายถึงล้างผักให้สะอาดอย่างถูกวิธี อย่างที่ ตลาดสดบางลำภู จ.ขอนแก่น จะมีอ่างล้างผักขนาดใหญ่ไว้ในตลาดเพื่อให้พ่อค้าแม่ค้าในตลาดมาใช้ล้างผัก เป็นการปลูกจิตสำนึกให้ผู้ประกอบการเห็นใจผู้บริโภค ร่วมรับผิดชอบชีวิตของผู้อื่นด้วยการล้างผัก

“เลือก” หมายถึงอบรมสร้างทางเลือกให้ผู้ประกอบการ เลือกชนิดของผักให้เหมาะสมตามฤดูกาล เช่นฤดูฝน คะน้าที่เห็นในท้องตลาด ส่วนใหญ่จะถูกปนเปื้อนด้วยสารเคมี ดังนั้นถ้าขายราดหน้าทำไมต้องใช้แตผักคะน้า หน้าฝนเปลี่ยนเป็นผักกวางตุ้ง หรือผักหวานแทนได้ไหม? นี่คือทางเลือกใหม่ๆ เพื่อผู้บริโภค

“เลี่ยง” หมายถึงการเลี่ยงบริโภคผักที่อยู่นอกฤดูกาล เช่น ฤดูฝน เป็นไปไม่ได้ที่ผักกะหล่ำจะออก ถ้ามีแสดงว่า ต้องใช้สารเคมีอย่างดุเดือด ฉะนั้นในฐานะผู้บริโภคและผู้ประกอบการก็ควรหลีกเลี่ยง

ผู้บริโภคเองก็ควรรู้วิธีการล้างผักเพื่อความปลอดภัย ซึ่งมีอยู่หลายวิธี เช่น ลอกหรือปอกเปลือกแล้วแช่น้ำสะอาด 5-10 นาที แล้วจึงล้างน้ำสะอาดอีกครั้ง, แช่น้ำปูนใส นาน 10 นาที แล้วล้างด้วยน้ำสะอาด, แช่น้ำด่างทับทิม (20-30 เกล็ด ผสมน้ำ 4 ลิตร) นาน 10 นาที แล้วล้างอีกครั้งหนึ่ง ด้วยน้ำสะอาด, ล้างด้วยน้ำไหลจากก๊อก นาน 2 นาที, แช่น้ำซาวข้าว นาน 10 นาที แล้วล้างด้วยน้ำสะอาดอีกครั้ง, แช่น้ำส้มสายชูหรือเกลือป่น (ปริมาณ 1 ช้อนโต๊ะผสมกับน้ำ 4 ลิตร) แล้วล้างด้วยน้ำสะอาดอีกครั้ง, แช่น้ำยาล้างผัก นาน 10 นาที แล้วล้างน้ำอีกครั้งหนึ่ง โดยผศ.ดร.สุพัตรา แนะนำว่าวิธีที่ง่ายที่สุดก็คือการล้างผักด้วยน้ำธรรมดา แต่ต้องเป็นน้ำสะอาดโดยล้างเปลี่ยนน้ำทิ้ง 3 ครั้ง สะดวกง่ายและได้ผลเช่นกัน

ผศ.ดร.สุพัตรา กล่าวอีกว่า “ผู้บริโภคควรบริโภคผักตามฤดูกาล ถ้าเป็นฤดูหนาวช่วงพฤศจิกายนถึงมกราคม ผักเกือบทุกตัวปลอดภัยเพราะฤดูนั้นแมลงน้อย แต่ฤดูฝนจะเจอสารเคมีตกค้างในผักต่างๆ เยอะมาก เช่นในคะน้า แต่ผักที่ปลอดภัยในหน้าฝนก็มีเช่น บวบ ตำลึง หน่อไม้ สายบัว แค ส่วนผักในฤดูร้อนจะคล้ายกับฤดูหนาวแต่มีปริมาณน้อยกว่า ดังนั้นจะมีราคาแพงและมีปริมาณน้อย วิธีง่ายๆ ให้สังเกตที่ราคาและปริมาณ ผักนอกฤดูกาลจะมีราคาสูงและปริมาณที่ขายในตลาดจะน้อย หายาก”

วิธีการสังเกตว่าผักมีสารพิษหรือไม่ ให้ดมกลิ่น และ ชิมรส ถ้านำไปผัดแล้วรู้สึกว่าขมผิดปกติแสดงว่า อันนั้นมีสารพิษอยู่ รวมทั้งให้ดูลักษณะของใบ ขอให้มีหนอนเจาะบ้าง และหากเป็นไปได้ อาจปลูกผักบางชนิดไว้กินเองที่บ้าน เช่น ต้นหอม พริกขี้หนู แต่ถ้ามีพื้นที่มากหน่อย อาจปลูกแค เพราะมีสารเบต้าแคโรทีนสูงมาก ทำแกงส้มหรือลวกจิ้มก็ได้ หรือไม่ก็ปลูก พวกตำลึง ขิง ข่า ตะไคร้

การบริโภคผักปลอดสารพิษ นอกจากจะช่วยให้ชีวิตปลอดภัยแล้ว ยังน้อมนำสู่วิถีชีวิตที่พอเพียง ทั้งในแง่ผู้ค้า หากรู้จักพอเพียง ไม่โลภ ก็จะไม่เอารัดเอาเปรียบผู้บริโภค ด้วยการนำผักไปชุบสารเคมี เพื่อให้ผักสด หรือใส่สารฟอกขาวในถั่วงอกหรือขิงหั่นฝอย ผู้บริโภคนั้น…ผักชนิดไหนอยู่นอกฤดูกาล ถึงแม้อยากรับประทาน ก็ต้องหลีกเลี่ยงรู้จักยับยั้งและพอเพียง หลักการสำคัญคือต้องซื้อผักจากแหล่งที่ไว้ใจได้, กินผักตามฤดูกาล, ล้างผักให้ถูกวิธี และส่วนหนึ่งควรปลูกผักกินเองที่บ้าน เพียงเท่านี้ก็จะบริโภคผักได้อย่างปลอดภัย

สนใจเรื่อง “ผักปลอดสารพิษ” สอบถามได้ที่ แผนงานผักปลอดภัยจากสารพิษ จ.ขอนแก่น 0-4334-8660 หรือที่ www.healthinfo-no.org และติดตามชมภาพยนตร์ โฆษณารณรงค์เรื่อง “ผักปลอดสารพิษ” หนึ่งในโฆษณารณรงค์ชุด สุข 8 “สุขภาวะยั่งยืนด้วยวิถีชีวิตพอเพียง” ของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ได้ทาง www.porpeanglife.comสอบถามข้อมูล 0-2298-0500

บทความโดย : หนังสือพิมพ์คมชัดลึก
รูปสวยๆ : agricorner.com